(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 171

॥ శ్రీః ॥
1.171. అధ్యాయః 171
(అథ బకవధపర్వ ॥ 10 ॥)
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
ఏకచక్రాయాం భిక్షామటతః పాండవాందృష్ట్వా పౌరాణాం వితర్కః॥ 1 ॥ కుంభకారాద్భీమస్య మహత్తరపాత్రలాభః॥ 2 ॥ సభార్యస్య తద్గృహస్వామినో బ్రాహ్మణస్య క్రందితం శ్రుతవత్యాః కుంత్యాః భీమానుమత్యా బ్రాహ్మణాంతర్గృహప్రవేశః॥ 3 ॥ బ్రాహ్మణప్రలాపః॥ 4 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text

జనమేజయ ఉవాచ। 1-171-0x(1000)(7758)
ఏకచక్రాం గతాస్తే తు కుంతీపుత్రా మహారథాః।
అత ఊర్ధ్వం ద్విజశ్రేష్ఠ కిమకుర్వత పాండవాః॥ 1-171-1(7759)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-171-2x(1001)
ఏకచక్రాం గతాస్తే తు కంతీపుత్రా మహారథాః।
ఊషుర్నాతిచిరం కాలం బ్రాహ్మణస్య నివేశనే॥ 1-171-2(7760)
రమణీయాని పశ్యంతో వనాని వివిధాని చ।
పార్థివానపి చోద్దేశాన్సరితశ్చ సరాంసి చ॥ 1-171-3(7761)
చేరుర్భైశ్రం తదా తే తు సర్వ ఏవ విశాంపతే।
`యుధిష్ఠిరం చ కుంతీం చ చింతయంత ఉపాసతే॥ 1-171-4(7762)
భైక్షం చరంతస్తు తదా జటిలా బ్రహ్మచారిణః।
బభూవుర్నాగరాణాం చ గుణైః సంప్రియదర్శనాః॥ 1-171-5(7763)
నాగరా ఊచుః। 1-171-6x(1002)
దర్శనీయా ద్విజాః శుభ్రా దేవగర్భోపమాః శుభాః।
భైక్షానర్హాశ్చ రాజ్యార్హాః సుకుమారాస్తపస్వినః॥ 1-171-6(7764)
నైతే యథార్థతో విప్రాః సుకుమారాస్తపస్వినః।
చరంతి భూమౌ ప్రచ్ఛన్నాః కస్మాచ్చిత్కారణాదిహ॥ 1-171-7(7765)
సర్వలక్షణసంపన్నా భైక్షం నార్హంతి నిత్యశః।
కార్యార్థినశ్చరంతీతి తర్కయంత ఇతి బ్రువన్॥ 1-171-8(7766)
బంధూనామాగమాన్నిత్యముపచారైస్తు నాగరాః।
భాజనాని చ పూర్ణాని భక్ష్యభోజ్యైరకారయన్॥ 1-171-9(7767)
మౌనవ్రతేన సంయుక్తా భైశ్రం గృహ్ణంతి పాండవాః।
మాతా చిరగతాన్జ్ఞాత్వా శోచంతీ పాండవాన్ప్రతి॥ 1-171-10(7768)
దుఃఖాశ్రుపూర్ణనయనా లిఖంత్యాస్తే మహీతలం।
భిక్షిత్వా ద్విజగేహేషు చింతయంతశ్చ మాతరం॥ 1-171-11(7769)
త్వరమాణా నివర్తంతే మాతృగౌరవయంత్రితాః।
మాత్రే నివేదయంతి స్మ కుంత్యై భైక్షం దివానిశం॥ 1-171-12(7770)
సర్వం సంపూర్ణభైక్షాన్నం మాతృదత్తం పృథక్పృథక్।
విభజ్యాభుంజతేష్టం తే యథాభాగం పృథక్పృథక్॥ 1-171-13(7771)
అర్ధం స్మ భుంజతే పంచ సహ మాత్రా పరంతపాః।
అర్ధం సర్వస్య భైక్షస్య భీమో భుంక్తే మహాబలః॥ 1-171-14(7772)
స నాశితశ్చ భవతి కల్యాణాన్నభుజిః పురా।
స వైవర్ణ్యం చ కార్శ్యం చ జగామాతృప్తికారితం॥ 1-171-15(7773)
ఆజ్యబిందుర్యథా వహ్నౌ మహతి జ్వలితే భవేత్।
తథార్ధభాగం భీమస్య భిక్షాన్నస్య నరోత్తమ॥ 1-171-16(7774)
తథైవ వసతాం తత్ర తేషాం రాజన్మహాత్మనాం।
అతిచక్రామ సుమహాన్కాలోఽథ భరతర్షభ॥ 1-171-17(7775)
భీమోఽపి క్రీడయిత్వాథ మిథో బ్రాహ్మణబంధుషు।
కుంభకారేణ సంబంధాల్లేభే పాత్రం మహత్తరం॥ 1-171-18(7776)
కుంభకారోఽదదాత్పాత్రం మహత్కృత్వాతిమాత్రకం।
ప్రహసన్భీమసేనాయ విస్మితస్తస్య కర్మణా॥ 1-171-19(7777)
తస్యాద్భుతం కర్మ కుర్వన్మృద్భారం మహదాదదే।
మృద్భారైః శతసాహస్రైః కుంభకారమతోషయత్॥ 1-171-20(7778)
చక్రే చక్రే చ మృద్భాండాన్సతతం భైక్షమాచరన్।
తదాదాయాగతం దృష్ట్వా హసంతి ప్రహసంతి చ॥ 1-171-21(7779)
భక్ష్యభోజ్యాని వివిధాన్యాదాయ ప్రక్షిపంతి చ।
ఏవమేవ సదా భుక్త్వా మాత్రే వదతి వై రహః।
న చాశితోఽస్మి భవతి కల్యాణాన్నభృతః పురా॥' 1-171-22(7780)
తతః కదాచిద్భైక్షాయ గతాస్తే పురషర్షభాః।
సంగత్య భీమసేనస్తు తత్రాస్తే పృథయా సహ॥ 1-171-23(7781)
అథార్తిజం మహాశబ్దం బ్రాహ్మణస్య నివేశనే।
భృశముత్పతితం ఘోరం కుంతీ శుశ్రావ భారత॥ 1-171-24(7782)
రోరుయమాణాంస్తాందృష్ట్వా పరిదేవయతశ్చ సా।
కారుణ్యాత్సాధుభావాచ్చ కుంతీ రాజన్న చక్షమే॥ 1-171-25(7783)
మథ్యమానేవ దుఃఖేన హృదయేన పృథా తదా।
ఉవాచ భీమం కల్యాణీ కృపాన్వితమిదం వచః॥ 1-171-26(7784)
వసామః సుసుఖం పుత్ర బ్రాహ్మణస్య నివేశనే।
అజ్ఞాతా ధార్తరాష్ట్రస్య సత్కృతాం వీతమన్యవః॥ 1-171-27(7785)
సా చింతయే సదా పుత్ర బ్రాహ్మణస్యాస్య కిం న్వహం॥
కదా ప్రియం కరిష్యామి యత్కుర్యురుషితాః సుఖం॥ 1-171-28(7786)
ఏతావాన్పురుషస్తాత కృతం యస్మిన్న నశ్యతి।
యావచ్చ కుర్యాదన్యోఽస్య కుర్యాదభ్యధికం తతః॥ 1-171-29(7787)
తదిదం బ్రాహ్మణస్యాస్య దుఃఖమాపతితం ధ్రువం।
న తత్ర యది సాహాయ్యం కుర్యామ సుకృతం భవేత్॥ 1-171-30(7788)
భీమసేన ఉవాచ। 1-171-31x(1003)
జ్ఞాయతామస్య యద్దుఃఖం యతశ్చైవ సముత్థితం।
విదిత్వా వ్యవసిష్యామి యద్యపి స్యాత్సుదుష్కరం॥ 1-171-31(7789)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-171-32x(1004)
ఏవం తౌ కథయంతౌ చ భూయః సుశ్రువతుః స్వనం।
ఆర్తిజం తస్య విప్రస్య సభార్యస్య విశాంపతే॥ 1-171-32(7790)
అంతఃపురం తతస్తస్య బ్రాహ్మణస్య మహాత్మనః।
వివేశ త్వరితా కుంతీ బద్ధవత్సేవ సౌరభీ॥ 1-171-33(7791)
తతస్తం బ్రాహ్మణం తత్ర భార్యయా చ సుతేన చ।
దుహిత్రా చైవ సహితం దదర్శ వికృతాననం॥ 1-171-34(7792)
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। 1-171-35x(1005)
ధిగిదం జీవితం లోకే గతసారమనర్థకం।
దుఃఖమూలం పరాధీనం భృశమప్రియభాగి చ॥ 1-171-35(7793)
జీవితే పరమం దుఃఖం జీవితే పరమో జ్వరః।
జీవితే వర్తమానస్య ద్వంద్వానామాగమో ధ్రువః॥ 1-171-36(7794)
ఆత్మా హ్యేకో హి ధర్మార్థౌ కామం చైవ నిషేవతే।
ఏతైశ్చ విప్రయోగోఽపి దుఃఖం పరమనంతకం॥ 1-171-37(7795)
ఆహుః కేచిత్పరం మోక్షం స చ నాస్తి కథంచన।
అర్థప్రాప్తౌ తు నరకః కృత్స్న ఏవోపపద్యతే॥ 1-171-38(7796)
అర్థేప్సుతా పరం దుఃఖమర్థప్రాప్తౌ తతోఽధికం।
జాతస్నేహస్య చార్థేషు విప్రయోగే మహత్తరం॥ 1-171-39(7797)
`యావంతో యస్య సంయోగా ద్రవ్యైరిష్టైర్భవంత్యుత।
తావంతోఽస్య నిఖ్యంతే హృదయే శోకశంకవః॥ 1-171-40(7798)
తదిదం జీవితం ప్రాప్య అల్పకాలం మహాభయం।
త్యాగో హి న మయా ప్రాప్తో భార్యయా సహితేన చ॥' 1-171-41(7799)
న హి యోగం ప్రపశ్యామి యేన ముచ్యేయమాపదః।
పుత్రదారేణ వా సార్ధం ప్రాద్రవేయమనామయం॥ 1-171-42(7800)
యతితం వై మయా పూర్వం వేత్థ బ్రాహ్మణి తత్తథా।
క్షేమం యతస్తతో గంతుం త్వయా తు మమ న శ్రుతం॥ 1-171-43(7801)
ఇహ జాతా వివృద్ధాఽస్మి పితా మాతా మమేతి వై।
ఉక్తవత్యసి దుర్మేధే యాచ్యమానా మయాఽసకృత్॥ 1-171-44(7802)
స్వర్గతోఽపి పితా వృద్ధస్తథా మాతా చిరం తవ।
బంధవా భూతపూర్వాశ్చ తత్ర వాసే తు కా రతిః॥ 1-171-45(7803)
`న భోజనం విరుద్ధం స్యాన్న స్త్రీదేశో నిబంధనః।
సుదూరమపి తం దేశం వ్రజేద్గరుడహంసవత్॥' 1-171-46(7804)
సోఽయం తే బంధుకామాయా అశృణ్వంత్యా వచో మమ।
బంధుప్రణాశః సంప్రాప్తో భృశం దుఃఖకరో మమ॥ 1-171-47(7805)
అథవా మద్వినాశో యం న హి శక్ష్యామి కంచన।
పరిత్యక్తుమహం బంధుం స్వయం జీవన్నృశంసవత్॥ 1-171-48(7806)
సహధర్మచరీం దాంతాం నిత్యం మాతృసమాం మమ।
సఖాయం విహితాం దేవైర్నిత్యం పరమికాం గతిం॥ 1-171-49(7807)
పిత్రా మాత్రా చ విహితాం సదా గార్హస్థ్యభాగినీం।
వరయిత్వా యథాన్యాయం మంత్రవత్పరిణీయ చ॥ 1-171-50(7808)
కులీనాం శీలసంపన్నామపత్యజననీమపి।
త్వామహం జీవితస్యార్థే సాధ్వీమనపకారిణీం॥ 1-171-51(7809)
పరిత్యక్తుం న శక్ష్యామి భార్యాం నిత్యమనువ్రతాం।
కుత ఏవ పరిత్యక్తుం సుతాం శక్ష్యాంయహం స్వయం॥ 1-171-52(7810)
బాలామప్రాప్తవయసమజాతవ్యంజనాకృతిం।
భర్తురర్థాయ నిక్షిప్తాం న్యాసం ధాత్రా మహాత్మనా॥ 1-171-53(7811)
యయా దౌహిత్రజాఁల్లోకానాశంసే పితృభిః సహ।
స్వయముత్పాద్య తాం బాలాం కథముత్స్రష్టుముత్సహే॥ 1-171-54(7812)
మన్యంతే కేచిదధికం స్నేహం పుత్రే పితుర్నరాః।
కన్యాయాం కేచిదపరే మమ తుల్యావుభౌ స్మృతౌ॥ 1-171-55(7813)
యస్యాం లోకాః ప్రసూతిశ్చ స్థితా నిత్యమథో సుఖం।
అపాపాం తామహం బాలాం కథముత్స్రష్టుముత్సహే॥ 1-171-56(7814)
`కుత ఏవ పరిత్యక్తుం సుతం శక్ష్యాంయహం స్వయం।
ప్రార్థయేయం పరాం ప్రీతిం యస్మిన్స్వర్గఫలాని చ॥ 1-171-57(7815)
యస్య జాతస్య పితరో ముఖం దృష్ట్వా దివం గతాః।
అహం ముక్తః పితృఋణాద్యస్య జాతస్య తేజసా॥ 1-171-58(7816)
దయితం మే కథం బాలమహం త్యక్తుమిహోత్సహే।
తమహం జ్యేష్ఠపుత్రం మే కులనిర్హారకం విభుం॥ 1-171-59(7817)
మమ పిండోదకనిధిం కథం త్యక్ష్యామి పుత్రకం।
త్యాగోఽయం మమ సంప్రాప్తో మమన్వా మే సుతస్య వా॥ 1-171-60(7818)
తవ వా తవ పుత్ర్యా వా అత్ర వాసస్య తత్ఫలం।
న శృణోషి వచో మహ్యం తత్ఫలం భుంక్ష్వ భామిని॥ 1-171-61(7819)
అథవాహం న శక్ష్యామి స్వయం మర్తుం సుతం మమ।
ఏకం త్యక్తుం న శక్నోతి భవతీం చ సుతామపి॥ 1-171-62(7820)
అథ మద్రక్షణార్థం వా న హి శక్ష్యామి కంచన।
పరిత్యక్తుమహం బంధుం స్వయం జీవన్నృశంసవత్॥ 1-171-63(7821)
ఆత్మానమపి చోత్సృజ్య గతే ప్రేతవశం మయి।'
త్యక్తా హ్యేతే మయా వ్యక్తం నేహ శక్ష్యంతి జీవితుం॥ 1-171-64(7822)
ఏషాం చాన్యతమత్యాగో నృశంసో గర్హితో బుధైః।
ఆత్మత్యాగే కృతే చేమే మరిష్యంతి మయా వినా॥ 1-171-65(7823)
స కృచ్ఛ్రామహమాపన్నో న శక్తస్తర్తుమాపదం।
అహో ధిక్కాం గతిం త్వద్య గమిష్యామి సబాంధవః।
సర్వైః సహ మృతం శ్రేయో న చ మే జీవితుం క్షమం॥ ॥ 1-171-66(7824)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి బకవచపర్వణి ఏకసప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 171 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-171-42 యోగముపాయం॥ ఏకసప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 171 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.